Lập danh sách nhà thầu cầu đường để mời báo giá đi qua bốn lớp lọc: tìm đơn vị đúng loại việc ở gần công trình, kiểm doanh nghiệp còn hoạt động bình thường, kiểm chứng chỉ năng lực và người hành nghề phù hợp với quy mô công trình, rồi gọi hỏi sơ bộ để chọn ba đến năm đơn vị mời chính thức. Làm kỹ ở bước này giúp vòng báo giá sau gọn và đáng tin hơn.
Danh bạ doanh nghiệp cầu đường của trang được lập từ thông tin đăng ký doanh nghiệp công khai, chia theo tỉnh và nhóm ngành (thi công cầu và đường bộ, bê tông nhựa, vật tư thiết bị, tư vấn thiết kế và thí nghiệm). Có tên trong danh bạ không có nghĩa là được trang giới thiệu hay bảo đảm; danh bạ là điểm xuất phát để bạn tự kiểm theo các bước dưới đây.
Lớp lọc thứ nhất: đúng loại việc và gần công trình
Ngành cầu đường rộng: có đơn vị chuyên làm đường bê tông nông thôn, đơn vị chuyên thảm nhựa có trạm trộn riêng, đơn vị làm cầu và kết cấu, đơn vị chuyên san lấp, đơn vị chỉ cung cấp vật tư, và đơn vị tư vấn thiết kế, thí nghiệm. Con đường nội bộ nhà xưởng không cần mời công ty chuyên cầu lớn; một cây cầu dân sinh nhỏ lại cần đơn vị có kinh nghiệm kết cấu, không chỉ đội làm đường.
Trong danh bạ, chọn đúng tỉnh nơi đặt công trình rồi lọc nhóm ngành phù hợp. Khoảng cách quan trọng với đường: chi phí điều máy, vận chuyển vật liệu và — với bê tông nhựa — nhiệt độ nhựa khi đến nơi đều phụ thuộc vào việc nhà thầu và trạm trộn ở gần hay xa. Đơn vị ở tỉnh bên cạnh nhưng gần công trình hơn đôi khi hợp lý hơn đơn vị cùng tỉnh mà ở đầu kia.
Ngành nghề đăng ký chỉ là gợi ý: nhiều doanh nghiệp đăng ký rất nhiều ngành nhưng thực làm một hai mảng. Lớp lọc này chỉ để có một danh sách dài khoảng mười đến mười lăm đơn vị, chưa phải để chọn.
Lớp lọc thứ hai: kiểm doanh nghiệp còn hoạt động bình thường
Từ danh sách dài, kiểm nhanh tình trạng pháp lý. Những thông tin này tra được trên các cổng thông tin chính thức về đăng ký doanh nghiệp và thuế, chỉ cần tên hoặc mã số thuế:
| Kiểm gì | Vì sao cần | Dấu hiệu nên loại hoặc hỏi thêm |
|---|---|---|
| Tình trạng hoạt động | Doanh nghiệp tạm ngừng, đang giải thể, bị thu hồi giấy chứng nhận thì không ký hợp đồng được | Trạng thái khác "đang hoạt động" |
| Tình trạng thuế | Doanh nghiệp bỏ địa chỉ kinh doanh, ngừng hoạt động theo cơ quan thuế thì không xuất hoá đơn được | Ghi chú ngừng hoạt động, không hoạt động tại địa chỉ đăng ký |
| Người đại diện theo pháp luật | Biết ai có quyền ký hợp đồng; đối chiếu với người đến gặp bạn | Người đến gặp không phải đại diện mà không có giấy uỷ quyền |
| Địa chỉ trụ sở | Xem có thật, có hoạt động; với nhà thầu đường thường có bãi máy, xưởng | Địa chỉ không tồn tại hoặc chỉ là địa chỉ dịch vụ |
| Thời gian thành lập, thay đổi gần đây | Đổi tên, đổi chủ, đổi trụ sở liên tục là điều nên hỏi | Nhiều lần thay đổi trong thời gian ngắn |
Lớp này loại nhanh được các đơn vị không đủ điều kiện ký hợp đồng và xuất hoá đơn — điều quan trọng với doanh nghiệp cần hạch toán chi phí và với khu dân cư cần chứng từ công khai.
Lớp lọc thứ ba: chứng chỉ năng lực và người hành nghề
Theo pháp luật xây dựng, tổ chức tham gia hoạt động xây dựng ở một số lĩnh vực và quy mô phải có chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng phù hợp (ví dụ thi công xây dựng công trình giao thông, khảo sát, thiết kế, giám sát), chia theo hạng tương ứng với cấp công trình được làm. Cá nhân giữ một số chức danh như chỉ huy trưởng, chủ nhiệm thiết kế, giám sát trưởng cũng phải có chứng chỉ hành nghề phù hợp. Việc công trình của bạn có thuộc diện bắt buộc hay không phụ thuộc vào loại, cấp và nguồn vốn công trình theo quy định hiện hành.
Thông tin về chứng chỉ năng lực của tổ chức và chứng chỉ hành nghề của cá nhân được công bố trên hệ thống thông tin về năng lực hoạt động xây dựng do Bộ Xây dựng và các sở quản lý. Khi nhà thầu gửi bản chụp chứng chỉ, có thể tra số chứng chỉ trên hệ thống đó để xem còn hiệu lực, đúng lĩnh vực, đúng hạng.
Với đường nội bộ nhỏ của tư nhân, nhiều trường hợp không bắt buộc về mặt pháp lý, nhưng chứng chỉ vẫn là một tín hiệu: nhà thầu duy trì được chứng chỉ thường có hồ sơ, có kỹ sư, có quy trình. Ngược lại, không có chứng chỉ không có nghĩa là làm kém; khi đó việc kiểm năng lực thực tế (máy, người, công trình cũ) càng quan trọng.
Đọc chứng chỉ năng lực: những điểm hay bị bỏ qua
Đúng lĩnh vực. Chứng chỉ thi công công trình dân dụng không thay cho thi công công trình giao thông. Đọc kỹ dòng lĩnh vực và loại công trình ghi trên chứng chỉ.
Đúng hạng so với công trình. Hạng chứng chỉ giới hạn cấp công trình nhà thầu được làm. Với công trình nhỏ, hạng thấp là đủ; với cầu hoặc đường có quy mô lớn hơn, cần kiểm hạng có đáp ứng không.
Còn hiệu lực. Chứng chỉ có thời hạn. Bản chụp cũ có thể đã hết hạn; tra trên hệ thống thông tin để chắc chắn.
Người có chứng chỉ hành nghề là ai. Hỏi tên chỉ huy trưởng dự kiến và tra chứng chỉ hành nghề của người đó. Người đứng tên trên hồ sơ năng lực mà không bao giờ có mặt ở công trường thì giá trị của chứng chỉ với công trình của bạn rất thấp.
Lớp lọc thứ tư: gọi hỏi sơ bộ trước khi gửi đề bài
Từ danh sách đã qua ba lớp lọc, gọi hoặc gặp nhanh từng đơn vị. Mục đích không phải mặc cả mà để xem họ có phù hợp và có quan tâm không:
- Giới thiệu ngắn công trình: loại đường hoặc cầu, chiều dài, bề rộng, xe nặng nhất, vị trí, thời gian mong muốn.
- Hỏi họ đã làm loại công trình này chưa, gần đây nhất ở đâu.
- Hỏi đội máy chủ lực và nguồn bê tông nhựa, bê tông họ thường dùng ở khu vực đó.
- Hỏi lịch: họ có nhận được trong khoảng thời gian bạn cần không, hay đang kín việc.
- Hỏi họ có sẵn sàng xem hiện trường trước khi báo giá và báo giá theo mặt cắt kết cấu không.
- Ghi lại ấn tượng: trả lời cụ thể hay chung chung, có hỏi lại về đất nền, thoát nước, xe không.
Sau bước này, chọn ba đến năm đơn vị để gửi tờ yêu cầu báo giá chính thức. Đơn vị không quan tâm hoặc trả lời mơ hồ thì để lại cho lần khác; mời nhiều mà không có thời gian xem kỹ từng báo giá không giúp gì.
Đừng quên đơn vị tư vấn và thí nghiệm
Với công trình có giá trị đáng kể, có cầu, cống, hoặc nền yếu, danh sách không chỉ gồm nhà thầu thi công. Có ba vai nên cân nhắc thêm, cũng tìm được qua nhóm tư vấn, thí nghiệm trong danh bạ:
- Tư vấn khảo sát, thiết kế: khảo sát địa chất, lập mặt cắt kết cấu, thiết kế cống, cầu nhỏ — để mọi nhà thầu báo giá trên cùng một đề bài.
- Tư vấn giám sát: thay mặt chủ đầu tư kiểm từng lớp, ký biên bản khối lượng; đặc biệt hữu ích khi chủ đầu tư không có người chuyên môn.
- Phòng thí nghiệm độc lập: thí nghiệm độ chặt, khoan lõi, thí nghiệm vật liệu — độc lập với nhà thầu thi công để kết quả có giá trị khi cần phân định.
- Nguyên tắc: tư vấn giám sát và phòng thí nghiệm không nên có quan hệ sở hữu hay lợi ích với nhà thầu thi công; hỏi thẳng và ghi vào hợp đồng.
- Với công trình rất nhỏ, có thể chỉ thuê một kỹ sư độc lập cho vài lần kiểm then chốt (trước khi phủ lớp móng, khi thảm, khi bàn giao) thay vì giám sát thường xuyên.
Chi phí cho các vai này thường nhỏ so với giá trị công trình, và nhỏ hơn rất nhiều so với chi phí sửa một con đường làm sai từ lớp dưới.
Lưu danh sách và dùng lại cho lần sau
Danh sách đã lọc là tài sản. Ghi lại cho mỗi đơn vị: tên, mã số thuế, người liên hệ, nhóm việc, kết quả các lớp lọc, ghi chú sau cuộc gọi, báo giá (nếu có), và sau khi công trình xong thì thêm đánh giá thực tế: làm đúng tiến độ không, chất lượng ra sao, bảo hành thế nào. Doanh nghiệp có nhiều cơ sở, khu dân cư có thể còn làm thêm đoạn đường khác, xã có thể làm thêm cầu — lần sau sẽ bắt đầu từ danh sách này thay vì từ đầu.
Danh bạ của trang được cập nhật theo dữ liệu đăng ký công khai; thông tin doanh nghiệp (trụ sở, người đại diện, tình trạng) có thể thay đổi giữa các lần cập nhật. Vì vậy trước khi ký hợp đồng, luôn kiểm lại tình trạng pháp lý trên cổng thông tin chính thức tại thời điểm đó, không chỉ dựa vào danh sách cũ hay danh bạ.
Câu hỏi thường gặp
Danh bạ có số điện thoại của doanh nghiệp không?
Danh bạ của trang chỉ dùng thông tin đăng ký công khai như tên, mã số thuế, địa chỉ, nhóm ngành và không đăng số điện thoại cá nhân. Để liên hệ, có thể tìm kênh liên hệ chính thức của doanh nghiệp hoặc đến trực tiếp địa chỉ trụ sở, bãi máy, cũng là cách kiểm doanh nghiệp có hoạt động thật.
Có nên chọn nhà thầu ngoài tỉnh không?
Có thể, nếu họ có kinh nghiệm phù hợp và giải quyết được chuyện điều máy, nguồn vật liệu, người chỉ huy ở công trường. Với bê tông nhựa, cần chắc trạm trộn đủ gần công trình. Chi phí di chuyển máy và lán trại sẽ cao hơn, nên so trên cùng một mặt cắt.
Doanh nghiệp mới thành lập có chứng chỉ năng lực được không?
Doanh nghiệp mới vẫn có thể được cấp chứng chỉ ở hạng phù hợp nếu đáp ứng điều kiện về nhân sự và kinh nghiệm theo quy định hiện hành. Khi làm việc với doanh nghiệp mới, kiểm kỹ kinh nghiệm của chính những người chủ chốt và giảm rủi ro bằng tạm ứng thấp, thanh toán theo lớp hoàn thành.
Hộ kinh doanh hoặc đội thợ có nhận làm đường được không?
Với việc rất nhỏ như đổ một đoạn lối đi, đội thợ có thể làm được. Tuy nhiên họ thường không xuất được hoá đơn như doanh nghiệp, không có chứng chỉ năng lực, và khó ràng buộc trách nhiệm bảo hành. Công trình có giá trị đáng kể hoặc cần chứng từ thì nên làm với doanh nghiệp.
Có cần mời đúng năm nhà thầu không?
Không có con số bắt buộc với công trình tư nhân. Ba là mức tối thiểu để có so sánh; nhiều hơn năm thường không giúp thêm mà tốn thời gian. Công trình dùng vốn nhà nước thì việc lựa chọn nhà thầu phải theo quy định về đấu thầu hiện hành, không theo cách mời tự do.
Thấy hai doanh nghiệp cùng người đại diện hoặc cùng địa chỉ thì sao?
Có thể là các công ty cùng nhóm. Nếu cả hai cùng được mời báo giá, việc so sánh mất ý nghĩa vì họ có thể phối hợp giá. Chọn một trong hai, hoặc hỏi thẳng mối quan hệ giữa hai đơn vị trước khi mời.