Các chương trình đặc thù về XTTM mới đây có gì đặc biệt, thưa ông?

Sau khi được Thủ tướng Chính phủ đồng ý về nguyên tắc, Cục XTTM đã khẩn trương phối hợp cùng các bộ, ngành, hiệp hội, một số tổng công ty lớn xây dựng chương trình XTTM quốc gia. Ngày 24/8/2012, Thủ tướng Chính phủ ký bổ sung thêm nguồn kinh phí 50 tỷ đồng cho chương trình. Chỉ 6 ngày sau đó (ngày 30/8/2012), Cục XTTM đã trình Bộ trưởng Bộ Công Thương thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ ký phê duyệt kinh phí chương trình XTTMQG đợt II.

Như vậy trong hai đợt từ đầu năm đến nay, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã phê duyệt trên 80 tỷ đồng cho các chương trình XTTMQG. Dự kiến đầu tháng 10/2012 sẽ phê duyệt tiếp đợt III để giải ngân hết nguồn kinh phí 100 tỷ đồng.

<>Ngành hàng, đối tượng nào được áp dụng cơ chế XTTM đặc thù?

Năm nay, việc cấp nguồn kinh phí rất muộn, chính vì thế rất nhiều ngành hàng và doanh nghiệp lúng túng trong việc giải ngân.

Cục XTTM đã ba lần gửi góp ý cho dự thảo sửa đổi Thông tư 88 của Bộ Tài chính để hướng dẫn thực hiện cơ chế tài chính cho chương trình XTTMQG. Đây là cơ chế mà Bộ Tài chính đã ban hành năm 2011, vẫn còn nhiều điểm bất cập và chưa sát với tình hình thực tế. Cục XTTM cũng đề xuất một số cơ chế giúp hỗ trợ thêm cho các doanh nghiệp. Ví dụ, thay vì cơ chế đấu thầu, có thể tiến hành chỉ định thầu…

<>Cục XTTM đã có những biện pháp mạnh nào để giúp doanh nghiệp giải quyết tình trạng hàng tồn kho?

Chương trình XTTMQG gồm 3 nội dung: Xuất khẩu; phát triển thị trường trong nước; phát triển thị trường miền núi, biên giới và hải đảo.

Với thị trường ngoài nước, hiện chúng ta đang tập trung vào những thị trường có thể tiêu thụ được hàng hóa nhanh, ví dụ như: Campuchia, Lào, Myanmar. Myanmar là thị trường mới nổi, lượng hàng lớn của Việt Nam được tiêu thụ rất nhanh tại đây thời gian qua. Với Campuchia, từ đầu năm đến nay, Việt Nam đã tổ chức được 3 hội chợ lớn và từ nay đến cuối năm còn có thể làm 2- 3 hội chợ nữa. Tương tự, tại Lào, chúng ta cũng đã tổ chức nhiều hội chợ cũng như nhiều hoạt động XTTM.

Với thị trường trong nước, Bộ Công Thương hỗ trợ tích cực các hoạt động đưa hàng Việt về nông thôn, để giải phóng hàng cho các doanh nghiệp, đồng thời cho người tiêu dùng ở các vùng sâu, vùng xa tiếp cận được với nguồn hàng Việt chất lượng tốt, giá cả hợp lý.

Đối với thị trường miền núi biên giới, hải đảo, Bộ Công Thương đã phê duyệt chương trình 11 hội chợ biên giới. Mặc dù quy mô của hội chợ biên giới không lớn nhưng mang lại lợi ích lớn chính trị, kinh tế lớn. Đây là chương trình mà Cục XTTM tiếp tục hưởng ứng và bám sát cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”.

<>Xin cảm ơn ông!

Từ đầu năm đến nay, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã phê duyệt trên 80 tỷ đồng cho các chương trình XTTMQG. Dự kiến đầu tháng 10/2012 sẽ phê duyệt tiếp đợt III để giải ngân hết nguồn kinh phí XTTM được câp.

Đăng ký cơ sở làm hàng xuất khẩu

Bắt đầu từ ngày 1/10 năm nay, toàn bộ các cơ sở làm hàng thực phẩm xuất khẩu của Việt Nam và của các nước khác vào thị trường Mỹ (bao gồm các cơ sở sản xuất, chế biến, đóng gói hoặc lưu kho hàng thực phẩm để tiêu thụ tại thị trường Mỹ) đều phải tiến hành thủ tục đăng ký lại hoặc đăng ký mới với Cục quản lý Thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ để được nhận một mã số kinh doanh mới.

Từ ngày 1/1/2013, FDA sẽ tiến hành kiểm tra toàn bộ các lô hàng thực phẩm xuất khẩu vào Mỹ, nếu phát hiện không có mã số kinh doanh mới hợp lệ do FDA cấp từ ngày 1/10/2012 thì hàng hóa sẽ bị giữ tại cửa khẩu hoặc bị từ chối nhận hàng, toàn bộ chi phí do người xuất khẩu chịu. Mã số kinh doanh mới của FDA chỉ có giá trị trong 2 năm, vì vậy cứ 2 năm một lần các cơ sở làm hàng thực phẩm xuất khẩu vào thị trường Mỹ lại phải làm thủ tục đăng ký lại để nhận mã số kinh doanh mới.

<>Đăng ký người đại diện tại Mỹ

Song song với việc đăng ký mã số kinh doanh mới, người xuất khẩu cũng phải đăng ký chính thức với FDA một người đại diện tại Mỹ cho cơ sở của mình. Người đại diện tại Mỹ (US Agent) có thể là một người, một công ty hoặc một cơ quan có trụ sở tại Mỹ đóng vai trò là người liên lạc tại chỗ, duy trì liên lạc thông suốt với FDA 24/24 giờ, đồng thời là người phải trả lời các câu hỏi của FDA liên quan đến cơ sở làm hàng xuất khẩu và mặt hàng xuất khẩu trong vòng 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu của FDA. Người đại diện tại Mỹ đồng thời là người sẽ thay mặt cho cơ sở làm hàng xuất khẩu chịu trách nhiệm thanh toán cho FDA toàn bộ các chi phí liên quan đến việc thanh tra các cơ sở làm hàng xuất khẩu do FDA thực hiện.

Qua nghiên cứu của Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ về hai quy định mới trên, Thương vụ đã đưa ra hướng dẫn thêm cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu hàng hóa vào Hoa Kỳ.

Khái niệm hàng thực phẩm nêu trong quy định gồm tất cả các mặt hàng dùng để chế biến ra (hoặc chính mặt hàng) đồ ăn, thức uống cho người và động vật (bao gồm cả kẹo cao su) hoặc chỉ là một thành phần trong đồ ăn, thức uống cho người và động vật. Bao gồm 3 nhóm sau: Nhóm thực phẩm và đồ uống; Nhóm thực phẩm chức năng cho ăn kiêng; Nhóm đồ uống có cồn.

Về việc đăng ký cơ sở làm hàng thực phẩm xuất khẩu với FDA để nhận được một số mã kinh doanh mới sẽ được tiến hành từ ngày 1/10/2012. Tất cả các cơ sở làm hàng xuất khẩu của Việt Nam nếu trước đây đã từng xuất khẩu vào Mỹ và đã được FDA cấp mã số kinh doanh (cũ) thì đều phải làm thủ tục đăng ký lại để nhận được mã số kinh doanh mới, các đơn vị đang giao dịch và dự kiến sẽ xuất khẩu vào Mỹ từ đầu năm 2013 phải làm thủ tục đăng ký mới để được nhận mã số kinh doanh. Chỉ mã số kinh doanh mới do FDA cấp mới được coi là hợp lệ để xuất khẩu vào Mỹ.

Việc đăng ký mã số kinh doanh mới sẽ được FDA tiếp tục thực hiện trong suốt các năm tiếp theo kể từ 1/1/2013 nên nếu các đơn vị Việt Nam chưa có lô hàng nào đến Mỹ vào đầu năm 2013 vẫn sẽ tiếp tục được đăng ký với FDA để được nhận mã số kinh doanh mới trước khi hàng đến Mỹ. Nếu hàng đến Mỹ từ đầu năm 2013 mà doanh nghiệp không xuất trình được mã số kinh doanh mới thì toàn bộ lô hàng sẽ bị tịch thu hoặc từ chối nhận hàng.

Các cơ sở làm hàng thực phẩm xuất khẩu của Việt Nam và của các nước khác có xuất khẩu vào thị trường Mỹ (bao gồm các cơ sở sản xuất, chế biến, đóng gói hoặc lưu kho hàng thực phẩm để tiêu thụ tại thị trường Mỹ) sẽ không phải làm thủ tục đăng ký nếu hàng thực phẩm đó trước khi xuất khẩu vào Mỹ tiếp tục được chế biến (bao gồm cả đóng gói) tại một cơ sở khác tại nước ngoài. Tuy nhiên, nếu cơ sở khác tại nước ngoài chỉ đóng vai trò rất nhỏ trong việc tạo ra sản phẩm cuối cùng như chỉ dán nhãn sản phẩm thì cả hai cơ sở trong nước và nước ngoài đều phải làm thủ tục đăng ký.

Việc chỉ định và đăng ký người đại diện tại Mỹ đã nâng cao trách nhiệm của Người đại diện lên rất nhiều, buộc họ phải có trách nhiệm thay mặt cho cơ sở làm hàng xuất khẩu trả lời trong vòng 24 giờ các yêu cầu của FDA. Vì vậy, nếu chỉ định Người đại diện tại Mỹ là người thiếu trách nhiệm hoặc vì những lý do đột xuất (như đi công tác vắng, đi nghỉ lễ, việc riêng gia đình) không thể hàng ngày kiểm soát thông tin sẽ có thể dẫn đến việc không trả lời FDA đúng hạn và sẽ bị thu hồi mã số kinh doanh.